Waarom hielp niemand de vijftienjarige Dennis Dereere in Oostende die anderhalf uur mishandeld en vernederd werd door zijn belager? Waarom hielp niemand Joe van Holsbeeck die in het drukke treinstation Brussel Centraal werd neergestoken? Een simpeler voorbeeld: een vrouw laat op straat al haar papieren vallen. Alle mensen die het gezien hebben lopen door, niemand helpt haar de papieren op te rapen. Of: mijn kotgenote neemt met haar been in het gips de bus. Niemand van de passagiers staat hun plaats af aan haar. Is het zo erg gesteld met de mensen tegenwoordig?
Genovese syndroom
Neen. Of ten minste, dit is altijd zo geweest. Omstanders helpen bijna nooit mensen in nood. Toch niet als ze met een voldoende grote groep zijn. Dit noemt men het ‘bystander effect’ of het ‘Genovese syndroom’. Het onderzoek naar het hulpgedrag van mensen startte na de moord in 1964 op de Amerikaanse Kitty Genovese, te zien op bovenstaande foto, in Queens, New York. Zij werd aangevallen door een man die haar anderhalf uur lang achtervolgde en messteken toediende. Dit gruwelijke schouwspel werd bekeken door 38 mensen vanachter hun raam. Sommigen van hen gaven achteraf zelfs toe aan de politie dat zij het licht uitdeden. Niet zodat de moordenaar hun niet zou kunnen zien, maar zodat zij het gebeuren beter konden volgen. Geen van hen belde de politie. Uiteindelijk kreeg Kitty de fatale doodsteek toegediend na een doodstrijd van bijna 30 minuten.
Neen. Of ten minste, dit is altijd zo geweest. Omstanders helpen bijna nooit mensen in nood. Toch niet als ze met een voldoende grote groep zijn. Dit noemt men het ‘bystander effect’ of het ‘Genovese syndroom’. Het onderzoek naar het hulpgedrag van mensen startte na de moord in 1964 op de Amerikaanse Kitty Genovese, te zien op bovenstaande foto, in Queens, New York. Zij werd aangevallen door een man die haar anderhalf uur lang achtervolgde en messteken toediende. Dit gruwelijke schouwspel werd bekeken door 38 mensen vanachter hun raam. Sommigen van hen gaven achteraf zelfs toe aan de politie dat zij het licht uitdeden. Niet zodat de moordenaar hun niet zou kunnen zien, maar zodat zij het gebeuren beter konden volgen. Geen van hen belde de politie. Uiteindelijk kreeg Kitty de fatale doodsteek toegediend na een doodstrijd van bijna 30 minuten.
Kuddegedrag
De publieke opinie was zeer geschokt door deze moord. Een aantal sociale psychologen besloot te onderzoeken hoe zoiets kon gebeuren. Zij gingen een aantal experimenten uitvoeren waarbij verschillende noodsituaties werden nagebootst. Het hulpgedrag van de mensen leek te verschillen wanneer zij elkaar al dan niet konden zien. Indien zij, voor het slachtoffer in nood geraakte, met hem of haar een kort gesprek hadden gevoerd, ging het percentage mensen dat hulp ging aanbieden de hoogte in. De onderzoekers vonden twee verklaringen voor de ‘non-behulpzaamheid’ van de mensen. Volgens bepaalde onderzoekers helpen mensen minder vaak iemand in nood wanneer zij met een voldoende grote groep hiervan getuige zijn, omdat zij dan denken dat iemand anders maar moet helpen, en niet zij. Andere onderzoekers menen dat mensen minder behulpzaam zijn in een groep omdat simpelweg de anderen niet helpen en zij dat om deze reden ook niet doen; kuddegedrag dus.
Toch kan dit onderzoek nog geen voldoende verklaring bieden voor de moord op de jonge Amerikaanse vrouw. De toeschouwers keken vanachter hun raam en konden elkaar niet zien of horen. Ze konden ook niet geïdentificeerd worden door de moordenaar wanneer zij de politie zouden hebben gebeld.
Sociaal psychologe Vera Hoorens (Katholieke Universiteit Leuven) meent dat een vrouw die verkracht wordt beter “brand” dan “hulp” kan roepen. Als het brandt komen de mensen kijken. Een brandend huis is sensatie, en dat willen de mensen zien. Een vrouw in nood helpen is een stuk minder aanlokkelijk.
Ik wil hier helemaal niet goedpraten dat mensen zo weinig behulpzaam zijn in groep. Doe het alsjeblieft wel! Ik kan begrijpen dat mensen dit niet durven wanneer er geweld aan te pas komt, maar dan nog kan je weglopen en ergens anders de politie bellen. Ik wil ook niet claimen dat ik wél zou helpen in zo een noodsituatie. Zoiets kan je niet voorspellen. Maar misschien zou het al helpen dat we hierover nadenken. Want rationeel gezien kan er niet erg veel mislopen als je wél iemand in nood zou helpen.
De publieke opinie was zeer geschokt door deze moord. Een aantal sociale psychologen besloot te onderzoeken hoe zoiets kon gebeuren. Zij gingen een aantal experimenten uitvoeren waarbij verschillende noodsituaties werden nagebootst. Het hulpgedrag van de mensen leek te verschillen wanneer zij elkaar al dan niet konden zien. Indien zij, voor het slachtoffer in nood geraakte, met hem of haar een kort gesprek hadden gevoerd, ging het percentage mensen dat hulp ging aanbieden de hoogte in. De onderzoekers vonden twee verklaringen voor de ‘non-behulpzaamheid’ van de mensen. Volgens bepaalde onderzoekers helpen mensen minder vaak iemand in nood wanneer zij met een voldoende grote groep hiervan getuige zijn, omdat zij dan denken dat iemand anders maar moet helpen, en niet zij. Andere onderzoekers menen dat mensen minder behulpzaam zijn in een groep omdat simpelweg de anderen niet helpen en zij dat om deze reden ook niet doen; kuddegedrag dus.
Toch kan dit onderzoek nog geen voldoende verklaring bieden voor de moord op de jonge Amerikaanse vrouw. De toeschouwers keken vanachter hun raam en konden elkaar niet zien of horen. Ze konden ook niet geïdentificeerd worden door de moordenaar wanneer zij de politie zouden hebben gebeld.
Sociaal psychologe Vera Hoorens (Katholieke Universiteit Leuven) meent dat een vrouw die verkracht wordt beter “brand” dan “hulp” kan roepen. Als het brandt komen de mensen kijken. Een brandend huis is sensatie, en dat willen de mensen zien. Een vrouw in nood helpen is een stuk minder aanlokkelijk.
Ik wil hier helemaal niet goedpraten dat mensen zo weinig behulpzaam zijn in groep. Doe het alsjeblieft wel! Ik kan begrijpen dat mensen dit niet durven wanneer er geweld aan te pas komt, maar dan nog kan je weglopen en ergens anders de politie bellen. Ik wil ook niet claimen dat ik wél zou helpen in zo een noodsituatie. Zoiets kan je niet voorspellen. Maar misschien zou het al helpen dat we hierover nadenken. Want rationeel gezien kan er niet erg veel mislopen als je wél iemand in nood zou helpen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten